Συνέντευξη στο news247.gr με αφορμή την παγκόσμια μέρα κατά της βίας των γυναικών

 –Ποια είναι η συνηθέστερη μορφή βίας με την οποία εσύ ως επαγγελματίας έρχεσαι αντιμέτωπη;

Οι γυναίκες που αποφασίζουν να συμβουλευτούν ψυχολόγο ή να επισκεφτούν μια κοινωνική υπηρεσία, βρίσκονται συνήθως σε μια κατάσταση κρίσης ή απελπισίας, έχοντας υποστεί μια πιο ακραία συμπεριφορά από όσες βιώνουν καθημερινά. 

Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας ερχόμαστε αντιμέτωποι κυρίως με θύματα σωματικής βίας. 

Πολλές γυναίκες, κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή και της συμβουλευτικής, συνειδητοποιούν πως έχουν ζήσει συνεχείς παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων τους, ήδη από την έναρξη της σχέσης τους, αγνοώντας πως αυτό αποτελεί βίαιη συμπεριφορά. Η έναρξη μπορεί να αφορά ψυχολογική βία, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε λεκτική και έπειτα σε σωματική. Ωστόσο δε μπορεί να ειπωθεί με σιγουριά αν μια μορφή βίας θα είναι το προανάκρουσμα μιας άλλης. 

–Υπάρχουν κάποια κοινά μοτίβα που επαναλαμβάνονται σε αυτές τις περιπτώσεις;

Οταν σε μια σχέση μια γυναίκα δέχεται την παραβίαση των δικαιωμάτων της σε ένα πρώτο επίπεδο- όπως το να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη της ή να συνεισφέρει στις οικογενειακές αποφάσεις- αυτό μπορεί μετέπειτα να εξελιχθεί στο να υποστεί ή  και να “δεχτεί” την παραβίαση του προσωπικού της χώρου, ή ακόμη και του σώματος της.

Το συνηθέστερο μοτίβο είναι πως, ενώ οι γυναίκες προσέρχονται με το αίτημα της βοήθειας για να “ξεφύγουν” από αυτή την κακοποιητική σχέση, στην πορεία διακατέχονται από συναισθήματα αμφιθυμίας, ενδέχεται να το μετανιώσουν και να αποφασίσουν να παραμείνουν με το θύτη. Οι μαρτυρίες δηλώνουν πως, ενώ συχνά τα “θύματα” είναι ίσως οργισμένα με ό,τι υπομένουν, δεν επιθυμούν να φύγουν από αυτή τη σχέση νιώθοντας πως αυτό που βιώνουν είναι μια «κανονικότητα». 

Ένα άλλο μοτίβο σχετικά με τη βία που ζουν οι γυναίκες, είναι εκείνο, στο οποίο, ενώ μπορεί να απομακρυνθούν από μια κακοποιητική σχέση, υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες να επιλέξουν έναν άλλο κακοποιητικό σύντροφο. 

Τέλος, μια γυναίκα που έχει υποστεί βία, μπορεί να μεταφέρει την εμπειρία αυτή στην επόμενη γενιά, επαναλαμβάνοντας με αυτόν τον τρόπο μια παρόμοια συμπεριφορά.

–Το να μιλήσει μια γυναίκα σε έναν τρίτο για τη βία που βιώνει φαντάζομαι είναι το πρώτο βήμα. Ποια είναι όμως τα επόμενα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει ώστε να απεμπλακεί συναισθηματικά και πρακτικά, και ποιο συνήθως είναι το δυσκολότερο;

Εξαρτάται από το είδος και τη χρονική διάρκεια της βίας που έχει υποστεί, το κατά πόσο τη βίωσε τραυματικά ή όχι, από ποιον δέχτηκε αυτή τη βία και το χρονικό διάστημα που μας επισκέπτεται σε σχέση με το γεγονός. Αξίζει να αναφέρουμε ότι υπάρχει σαφής πολιτισμική διαφορά στο τι κανείς ορίζει ως βία, γεγονός το οποίο επηρεάζει άμεσα την αναγνώριση και την αντιμετώπισή της. Σε κάθε περίπτωση, το πρακτικό βήμα που πρέπει να γίνει άμεσα είναι να νιώσει η γυναίκα ασφάλεια, δηλαδή να απομακρυνθεί από τον επικείμενο κίνδυνο. Στη συνέχεια μπορεί να συμβουλευτεί κοινωνικό λειτουργό για να μάθει τα νομικά και πρακτικά της δικαιώματα. Πάντως, το δυσκολότερο είναι να αποδεχτεί πως είναι θύμα βίας και να ζητήσει βοήθεια σχετικά με την επεξεργασία και τη διαχείριση των συναισθημάτων της από έναν ψυχοθεραπευτή.

–Μπορείς να μας περιγράψεις (εάν θεωρείς πως υπάρχει) το ψυχολογικό προφίλ των γυναικών που είναι περισσότερο πιθανόν να βρεθούν σε μια βίαιη σχέση;

Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος τύπος γυναικών που είναι θύματα βίας. Η προσέγγιση μας γενικά είναι εξατομικευμένη με κάθε γυναίκα που μας επισκέπτεται διότι το φαινόμενο της βίας είναι πολυπαραγοντικό και μη γραμμικό.

Ωστόσο, μπορούμε να καταθέσουμε πως αρκετές γυναίκες που βιώνουν βία στην ενήλικη ζωή τους, υπάρχει μεγάλη περίπτωση να έχουν υποστεί αυτό το μοτίβο και στο παρελθόν. Συχνά έχουν βιώσει παρόμοια μορφή βίας οι ίδιες σε μικρότερη ηλικία, είτε από κάποιο μέλος της πυρηνικής ή της ευρύτερης οικογένειας, ή έχουν εκτεθεί έμμεσα σε βία ή σε παθητικοεπιθετική συμπεριφορά. Χαρακτηρίζονται από χαμηλή αυτοεκτίμηση και θεωρούν πως οι ίδιες έχουν συνδράμει με κάποιο τρόπο στο να γίνουν θύματα βίας. Τέλος, διακατέχονται από συναισθήματα φόβου, ενοχής, ντροπής και από αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. 

–Ως οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια μπορείς να μας αποκωδικοποιήσεις τη δυναμική αυτών των σχέσεων;

Στην συστημική θεραπεία και συγκεκριμένα στη θεραπεία ζεύγους προσπαθούμε να ξετυλίξουμε όλο το νήμα των σχέσεων και την αλληλεπίδραση που υπάρχει ανάμεσα σε δυο ανθρώπους, που ενώ επιλέγουν να μείνουν μαζί, συνεχίζουν να κάνουν ‘κακό’ ο ένας στον άλλο, ή ο άντρας προς τη γυναίκα και εκείνη να το υπομένει. 

Στις περιπτώσεις που το ζευγάρι επιθυμεί να παραμείνει μαζί, η πρόκληση των θεραπευτών είναι να καταφέρουν να δουλέψουν και με το θύμα και με το θύτη και να αποσαφηνίσουν το πώς έχει υφανθεί και διαιωνιστεί αυτή η νοσηρή κατάσταση. Έτσι θα μπορέσουν να βρουν νέους τρόπους έκφρασης των συναισθημάτων τους και επίλυσης των δυσκολιών τους. 

Οι άνθρωποι που έρχονται σε εμάς όμως έχουν ήδη κάνει το πρώτο βήμα, αυτό της αποδοχής της δυσκολίας που βιώνουν και της επιθυμίας για αλλαγή. Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό. Στη συνέχεια, αφού εδραιωθεί μια σχέση εμπιστοσύνης με τον / την θεραπευτή / θεραπεύτρια θα συμπορευτούν στο θεραπευτικό ταξίδι..

Δημοσιεύτηκε στο news247.gr με αφορμή την παγκόσμια μέρα κατά της βίας των γυναικών (2016): Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Βίας κατά των Γυναικών είναι και φέτος επίκαιρη